EVER 650 jaar: De naam de Ever
In de jaren zeventig van de 14e eeuw is donjon Dever door ridder Reinier d’Ever gebouwd. Waarschijnlijk is de bouw gestart in 1376, nu 650 jaar geleden. Daarom wordt in Sporen van Vroeger ingegaan op de geschiedenis van Dever. Wat betekent de naam Ever?
Er zijn in de loop van de jaren veel speculaties geweest waarom de familie de naam Ever heeft aangenomen. De meest aantrekkelijke en romantische verklaring is natuurlijk dat de naam op een positieve manier naar een wild zwijn of ever zou verwijzen. Een wild zwijn is van niemand bang en is heel dapper in het verdedigen van zijn jongen. De persoon die het eerst de naam Ever heeft aangenomen, moet daarom van niemand bang zijn geweest en zijn vrouw en kinderen goed hebben beschermd, evenals anderen die van hem afhankelijk waren. Volgens het middeleeuws etymologisch woordenboek kan ever ook duiden op een vorst of een prins. Een andere minder positieve verklaring voor ever zou echter ook bandiet of rover kunnen betekenen. En dat met het eiland Rooversbrouck tegenover de donjon!
René Struiving doet in een artikel in 2016 in het Dever Bulletin een uitgebreide poging van 4 pagina’s de naam Ever te verklaren. Er zijn in de middeleeuwen tientallen plaatsnamen met ever in de naam. Denk bijvoorbeeld aan de namen Everdingen bij Utrecht, Everdonk in Limburg en Everswaard in Zeeland. Volgens Struiving hadden de meeste van die plaatsen een ever in hun wapen. Dat was bij onze d’Ever echter een halve leeuw. Zijn conclusie was dat onze d’Ever niet van een wild zwijn afkomstig was.
Plaatsnaam
Voor een goede wetenschappelijke verklaring van een naam moet men altijd teruggaan naar de oudste vermelding van die naam. De Nederlandse naam van de vader van Reinier d’Ever was Gherit van Ever. In die tijd werden officiële stukken altijd in het Latijn geschreven. Ook de namen van personen. Zodoende werd Gherit van Ever in het Latijn Gerardus de Ever.
Al eerder in 1221 werden de namen van de getuigen in het Latijn genoemd bij het huwelijk van Graaf Willem I. Dit was bij een schenking aan zijn tweede vrouw. De getuigen waren o.a. ‘Wilhelmus de Teiling, Walterus de Egmonda, Theodorus de Ostgest en Conrardus de Aper’. Aper is Ever in het Latijns. Terug vertaalt naar het Nederlands betekende dat dus Conrard van Ever. Dit is de eerste keer dat de familie Ever genoemd wordt. Van de familienaam Van Ever moet daarom worden uitgegaan.
Al in 1887 geeft J. Anspach in het tijdschrift ‘De Navorscher’ een verklaring voor de naam Ever als plaatsnaam. Net zo als de meeste edelen vroeger hun naam veranderde in hun plaats van herkomst. Denk bijvoorbeeld maar aan Walter van Egmond en Gerard van Heemstede. De plaats Evere bij Brussel in België heette vroeger ook Ever. Het is daarom heel goed mogelijk dat de familie daar oorspronkelijk vandaan kwam. Tussen 994 en 1183 vormt de heerlijkheid Ever een deel van het graafschap Leuven-Brussel.
Bovenstaand zijn wat bespiegelingen over de naam Ever. Wie het echt weet mag het zeggen, maar vernoeming naar een woonplaats lijkt het meest logisch.